ALETLER

Gergef ve kasnak, ince iÅŸlerde, geniÅŸ bir yüzeye yayılmış iÅŸlemelerde, gölge iÅŸinde, kısası, kumaşı bozma tehlikesi olan iÅŸlemelerin hemen hepsinde kullanılması ÅŸart olan gereçlerdir. Ä°ÅŸlemede ipi gereÄŸi kadar çekmek ancak çok tecrübeli nakışçıların becerebildiÄŸi bir hünerdir, gergef ve kasnak bu iÅŸi kolaylaÅŸtırır. Kasnak: birbiri içine oturan iki yuvarlak tahtadan oluÅŸur. KumaÅŸ, dış çemberin üstüne yüzden yayılır, iç çember üstüne oturtularak sıkıştırıldıktan sonra kenarlarından dikkatle çekilmek suretiyle güzelce gerilir. Büyük çemberin dış kısmında bazen bir tahta vida ile masaya tutturulmasma yarayan bir destek veya kasnağı dizlere dayamaÄŸa yarayan, yine tahtadan, iki küçük ayak vardır. Bunlar bir tabanın üstüne yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Kumaşı bu türden bir kasnaÄŸa ge çirmek için, iÅŸlenmek istenen kısım küçük çemberin üstüne yayılır. Sonra büyük çember onun üstüne geçirilip bastırılır.

Böylece kumaÅŸ ikisinin arasında rahatça gerilmiÅŸ olur. EÄŸer kumaşınız çok ince de bozulmasından korkuyorsanız, küçük çemberin etrafına bez sararsınız. Kasnak daha çok küçük boyda nakışlar için kullanılır. Daha büyük iÅŸlerde ve kanava üstüne iÅŸlemede gergef kullanmak daha uygundur.

Gergef: tahtadan yapılmış, 4 parçadan oluÅŸan bir âlettir. Bunların 2'si kalın, 2'si incedir. Kaim tahtalara yan tahtaları denir, incelere de gergef kolları. Yan tahtalarının iki başında, beÅŸer santim içeride, gergef olukları denilen boÅŸluklar vardır. Gergef kolları bu oluklara geçirilir. Ayrıca, bu yan tahtalarının iç kısımlarına, özel bir yöntemle, iÅŸleme kumaşını tutturacağınız saÄŸlam çuval ÅŸeritler takılmıştır. Gergef kollarında onar santim arayla delikler açılır. Bir de, gergefin yan bezleri vardır. Bu bezler 34 kat amerikandan, üzerine birkaç sıra makine çekerek hazırlanır. Bu bezler üzerine de zımba ile delik açtırılır. Yan bezlerinin birer ucu iÅŸlenecek kumaÅŸa dikilir. Öbür ucu, karşılıklı deliklerinden, kalın naylon ip geçirerek gergefe baÄŸlanır. Böylece kumaÅŸ, dört yanından gergefe takıldıktan sonra, naylon ipler iyice gerilerek iÅŸlemeye hazır hale getirilir. KumaÅŸ, gergefe yüzünden yayılmalıdır. Normal gergeflerin boyları genellikle 6080 santim arasında deÄŸiÅŸir, ama çarÅŸaf ya da masa örtüsü iÅŸlemekte kullanılan iki metrelik gergefler de vardır.

CiÄŸerdeldi: fildiÅŸinden, plastikten \eya madenden yapılmış bir çeÅŸit küçücük sivri uçlu çubuktur. Daha çok beyaz iÅŸte, sarma ile tamamlanacak nakışlarda kumaşı delmek için kullanılır. Desenlerin kumaÅŸa geçirilmesi: nakış desenlerinin iÅŸlenilecek kumaÅŸa geçirilmesi için izlenen deÄŸiÅŸik tekniklerden ileride söz edeceÄŸiz. Åžimdilik ÅŸunu söylemek yeterlidir: kâğıt modeli, kaim bir toplu iÄŸne ile düzenli biçimde delin. Bunu kumaşın üstüne koyun, kumaÅŸ koyu renkse talk pudrası dökerek; kumaÅŸ açık renkse odunkömürü külü serperek tozun deliklerden kumaÅŸa geçmesini saÄŸlayın. Sonra ince bir kalemle veya suluboya fırçası ile üstünden geçin. Size, ayrıca ucu iyi sivriltilmiÅŸ bir kopya kalemi ile bir de yanlış iÅŸaretleri silmek için küçük ÅŸiÅŸe alkol lâzım olacak. Boyalı kopya kâğıdı kullanarak bir modeli kumaÅŸa geçirmenizi uygun bulmuyoruz. Çünkü kopya kâğıdı hem elleri, hem kumaÅŸları boyar, yıkanınca bile çıkartılması çok güçtür. Nakış iÅŸlemenin birçok yolu, yöntemi vardır ama en önemli sorun «temiz» iÅŸ çıkarmaktır. Biliyorsunuz, çok baÅŸarılı bir iÅŸlemeden söz edilirken «el' deÄŸmemiÅŸ gibi» deyimi kullanılır. Bir iÅŸe baÅŸlarken nasıl bir yol tutarsanız bu, hep öyle gider. Onun için, siz de bizim gibi «temiz iÅŸ çıkarmak» konusu üzerinde durun. Solmayan ipliklerle güzel kumaÅŸlar üstüne yapılan nakışlar biliyorsunuz, nineden toruna en seçkin yadigârlardır. Aynı iÅŸ, ayrı ipliklerle yün ipleriyle, kotonperle ile, çamaşır ipeÄŸi ile etamin üstüne yapılmış sarmalar.