Tarihte biçki dikiş

İlk insanda eşsiz bir buluş gücü vardı. Bunun sayesinde bugün aradan binlerce, hatta milyonlarca yıl geçtikten sonra bile hâlâ temel önem taşıyan iki işlem yoluyla ilk kaba saba giyeceklerini hazırlamak için gereken araçları bulabildi. Bu ilk temel işlem biçki dikişti. Taş devri insanının makası yoktu tabii. Ama tarihöncesi kalıntılar arasında derileri etlerinden ayırmaya, kesmeye ve kazımaya yarayan sivriltilmiş taşlar ve kemikten ciğerdeldiler bulunmuştur. Bugünkü iğnelerin ataları diyebileceğimiz bu araçlarla mağara adamı derileri yüzüyor, bunları sarmaşıklar ve hayvan kaslarıyla birleştirip bizim bildiğimiz ipliğin kullanılışına öncülük ediyordu.

Göçebe insan bir bölgede yerleşip hayvan yetiştirmeğe başlar başlamaz koyunlardan yalnız beslenmek için değil, aynı zamanda örtünmek için de yararlanabileceğini buldu. İlk yün işlerine elbette kusursuz denemezdi, ama bugünkü nefis kaşmir hırkalarımızı, yumuşacık yün kazaklarımızı onlara borçlu olduğumuzu unutmamalıyız.

O uzak çağlarda insan hem yün eğirmek için örekeyi, hem de sarmaşıklardan elle yaptığı ipliği bükmek için iği biliyordu. Dokuma tezgâhı düşüncesine herhalde bu sarmaşıkların örülüsünü gözlemleyerek ulaşabildi. İnsan madenlerden yararlanma yolunu bulunca çalışma araçlarını daha da geliştirdi. Kendisine değişik biçimlerde iğneler yaptı. Bunların bazılarının delikleri bile vardı.

İnsanın yetenekleri değiştikçe ihtiyaçları da artıyor, estetik içgüdüsü olgunlaşıyordu. Böylece ilk süs eşyaları, mücevherler ortaya çıktı.

Eski Mısırlılar çok ince keten kumaşlarıyla ün salmışlardı, Fenikeliler ise kumaş boyama sanatında çok ilerlemişlerdi. Doğu ile batı arasında ticaret yoğunlaştıkça pamuklu ve ipekli kumaşlar da dünyaya yayıldı. Ancak bu üretimi yalnız Orta Asyalılar bildiğinden uzun bir süre nasıl yapıldıkları bir sır olarak kaldı. Ticaretin doğuşu

Zaman ilerleyip elişçiliği geliştikçe giyim eşyası yapımı büyük önem taşıyan bir ekonomik olay haline geldi. Doğuda, bugün yalnızca bir kadın işi sayılan nakış gibi işler erkekler tarafından yapılıyordu. Avrupa'da giyimin altın çağı şövalye devriyle başladı: Haçlılar Ortadoğu'dan dönerlerken beraberlerinde dokuma sanatını, kumaş boyamasını, süsleme yöntemlerini ve birtakım değerli araçları da getirdiler. Bu arada ipek de ufukta görünmek üzereydi. Gözü pek tüccarlar ipek yapımının sırrını ele geçirdiler ve Çin'den dut ağacı ve ipek kozası getirmeyi başardılar. İpek ticareti büyük kâr bırakıyordu.

Bu arada pamuk ve keten dokuması ve üretimi de yayılıyordu. XIV. yüzyıl dolaylarında pamuklu kumaşlar o kadar değerli sayılıyordu ki çoğu vakit miras malları arasında yer alırdı. XIII. XV. yüzyıllar İtalya, Felemenk, İngiltere ve İspanya için çok parlak bir dönem oldu.

Pamuk üretiminde Venedik ile Milano birincilik için yarış halindeydiler. Venedik'te pamuğa <altın otu> deniyor ve alım satımı çok büyük gelirler sağlıyordu.

Kumaş yapımıyla birlikte terzilik de gelişti. Terziler esnaf loncalarına girmişler ve loncanın çok sıkı kurallarına uyarak çalışmak üzere yetiştirilmişlerdi. Artan kumaş parçalarını olduğu gibi müşteriye geri vermeleri gerekiyordu ve müşterinin aleyhine el altından kumaş tüccarlarıyla anlaşmaları yasaktı.

Makineler teknolojik yönden geliştikçe üretim oranı da arttı. Böylelikle en değerli mallar bile ucuzladı ve geniş bir üretici kitlesine yayıldı. Özellikle pamuklu kumaş üretimi o vakte kadar hemen hiç bilinmeyen çamaşırların yayılmasını sağladı. Bir yandan kadınlar nakışta büyük ustalık kazanırken öbür yandan artık eskisine göre ucuzlamış olan yün, en parlak dönemine girmiş bulunuyordu.

Sanayi devrimi

XVIII. yüzyıl, getirdiği çeşitli değişikliklerin yanı sıra, giyim endüstrisi için de yeni bir çağ oldu. Endüstri devrimi, görenekleri ve eldeki makineleri bir kenara atarak daha hassas ve daha hızlı çalışan yeni makineler getirdi. Bütün ülkeler teknolojik yenilenmeye elbette aynı derecede hazırlıklı değildi. Bu yüzden giyim konusundaki hâkimiyet hammadde bakımından daha zengin ve kamu yönetimi açısından daha uzak görüşlü ülkelerin eline geçti. İngiltere bu konuda âdeta büyük bir imparatorluk kurmuş gibiydi. Hem geniş ölçüde hammaddesi, hem de ihraç pazarları vardı. Fransa ise dünyaya moda öncülüğü yapıyordu. Bu arada en küçük ülkeler de, sınırlı ama yaygın bir gelişme sayesinde, büyük ölçüde mal üretir duruma geldiler. Tabii buna paralel olarak daha yaygın satış imkânları bulmak gerekiyordu. İşte «moda» kelimesi giyim sözünün yanma böyle eklendi: artık eskisi gibi bir yüzyılın değil on yılın, en fazlası yirmi beş yılın giyim kurallarından söz edilebilirdi. Çünkü satışı sürdürebilmek, dolayısıyla kâr oranını da düşürmemek için durmadan yeni ihtiyaçlar yaratmak zorunluluğu doğmuştu. Yani kısa süreler içinde belli bir malın sürümüne son verilecek ve yeni bir mal yaratılmasını gerektiren modalar ortaya atılacaktı.

Moda insanların yalnız giyip çıkardığını değil aynı zamanda ev içi eşyasının türünü, biçimini, kumaşını da ele almıştır. Böylece evler, savaşlarla devrimlerin birbirini izlediği çağımızın aynası olup çıktı, özellikle tekstil sanayi evimizi ve yaşamımızı biçimlendiren bir dev endüstri halini aldı. Bu endüstri teknolojik açıdan çok ileridir. Engel, sınır tanımaz, en uzak ve değişik ülkelerin buluşlarını ve yeniliklerini evimizin içine anında getirir. Basın, sinema, televizyon gibi yayın araçlarını hemen de hiç fark ettirmeden emrinde kullanır. İşte, bu tarihi gelişimi izleyen «Küçük Sözlük»ümüz kadınlarımızın moda, giyim, kıyafet, eşya v.b. konularda piyasadaki her şeyi değerlendirebilmelerini ve istedikleri yönde en iyi seçimleri yapabilmelerini sağlayacak gerekli kavramları verebilmek üzere hazırlandı.